"Radio Liberty" ile "Kuzey Kafkasya Sürgünü"nün 143. Yıldönümü D

Murtazali Dugriçilov: Sayın Turan, Kafkasya sürgünü hakkında görüşlerinizi alabilir miyiz?

M.Aydın Turan: Eğer 1864’ü bir kırılma noktası kabul edersek bu yıl, Kuzey Kafkasya sürgününün 143. yıldönümü. Uzun süren Kafkas-Rus savaşlarının ardından 1.5 milyon insan kendi yurtlarından zorla sürülmüştür. Büyük çoğunluğu Türkiye’de, Ürdün’de, Suriye’de, İsrail’de yaşayan Kuzey Kafkasyalıların varlığı bu sürgünün neticesidir.

Zor şartlar altında yaşam mücadelesi sergileyen Kuzey Kafkasya diasporası, her yıl bu trajik olayı lanetleyerek anmaktadır. Bu yıl da Çerkeslerin Anadolu’ya ayak bastıkları yerlerde ve birçok yerleşim yerinde binlerce Kuzey Kafkasyalı sürgünün anısına toplandı. 143 yıl önce bu dramı açlık, hastalık ve sefaletle yaşayan atalarını andı. Sürgünün sebepleri hakkında düşüncelerini ortaya koyarak, sorumlularını lanetledi… Aynı bağlamda, 1920’lerde, 1930-1940'larda, 1990’larda yaşanan ve halen de yaşanmakta olan vahşetlere karşı duyarlılıklarını gösterdi. Bu bir anlamda da, Rusya’nın tarih boyunca Kuzey Kafkasya halkları üzerindeki inanılmaz derecede yakıcı olan izlerinin masaya yatırılmasıdır. Bu ülkenin halen süregelen emperyal eylem ve uygulamalarının protestosudur.

1864 sürgünü bizler için Kuzey Kafkasya tarihinin en önemli kırılma noktasıdır. Böylelikle Rusya, Kafkasya’nın Kafkasyalılardan arındırılmasını büyük ölçüde sağlamıştır. Nüfusundan mahrum kalmış bir Kafkasya, Rusya’nın gelecekteki süreçlerini daha rahatça uygulamasına zemin olmuştur. Direnme imkanları zayıflayan Kafkasya, kendi üzerinde sürdürülen “kişiliksizleştirme”, “kültüründen arındırılma” ve “tarihinin çarpıtılması” gibi bir dizi operasyonla yüz yüze bırakılmıştır.

Sürgündeki kitleler ise; birbirinden farklı sosyo-kültürel ekonomik ve siyasi atmosferlerde dil kayıpları, kültürel erozyon ve şuur kaymalarına maruz kalmıştır. Halen Rusya, tarihi çarpıtarak Kafkasya’nın Rusya’ya “gönüllü katılımı”nı öne sürmekte; bazı yerel yöneticiler ve “elitler” bu tür temelsiz savlara destek olmayı sürdürmektedir. Kuzey Kafkasya diasporası bu tür yaklaşımları şiddetle kınamaktadır. 

M.Aydın Turan: Hepimiz tecrübe kazanmak, başarılarımızla iftihar etmek, yetersizliklerimizi hatalarımızı görmek, ne olduğumuzu, nereden geldiğimizi bilmek için geçmişe dönebiliriz. Bu bakımdan “sürgün” anışları önemlidir. Fakat geleceğimiz orada değildir. Nihayetinde, artık “sanayi ötesi toplum” modelleri tartışılırken gözlerimizi, çağdaş dünyanın gittiği yerlerde dolaştırmak durumundayız.

Hem Kafkasya, hem de diaspora intelijansiyası, varoluşun sadece “kültürel değerleri muhafaza etmekle” sağlanamayacağını; siyasi bir tavra sahip olmak gerektiğini yeniden gözden geçirmelidir. Kafkasya’nın doğusuyla batısıyla, kuzeyiyle güneyiyle bir büyük bütün olduğunu; kendi geleceğimizi hızla “üniterleşen” bir yapı içinde değil, ancak elbirliği ile kendimizin sağlayabileceğine dair inancı yenilememiz gerekmektedir.

İnsanlığın belki de en büyük dramlarından birini yaşayan bu büyük miras sahibi halkın, yeni bir ruhla “Birleşik Kafkasya” ideali etrafında kenetlenerek “başka 1864’lere”, “başka sürgünlere”, “başka katliamlar”a hayır demesinin zamanıdır.

27 Mayıs 2007

http://www.rferl.org/listen/live/bd/ca/default.asp

18:15 - 27/5/2007

• Analiz
• Tarih
• Biyografi
• Ekonomi
• Yorum
• Konferanslar